Kierunek Śląsk » Opis projektu

CEL I GENEZA PROJEKTU

Temat powrotów z emigracji jest obecnie jednym z najpopularniejszych wątków debaty publicznej: często gości w mediach, na forach internetowych. To zainteresowanie należy tłumaczyć przede wszystkim tym, że coraz więcej osób ma na swoim koncie doświadczenia emigracyjne, a wyjazd rzadko jest wyjazdem „na stałe”. O migracjach powrotnych wciąż jednak niewiele wiemy – szczególnie na poziomie poszczególnych regionów. Przede wszystkim nie ma precyzyjnych danych mówiących o tym, ile osób faktycznie wraca i z jakim bagażem doświadczeń. Nie wiadomo jak układają się losy zawodowe reemigrantów i ilu z nich planuje ponowny wyjazd. W sytuacji, kiedy zjawisko to nie jest dobrze rozpoznane, nie jest możliwe podejmowanie skutecznych działań służących wykorzystaniu potencjału tych, którzy decydują się na powrót.

Projekt „Kierunek Śląsk (…)” to projekt badawczo-analityczny, którego celem jest zgromadzenie informacji pozwalających na:

oszacowanie obecnej oraz przyszłej (perspektywa 5-letnia) skali migracji powrotnych na Śląsk;
nakreślenie profilu społeczno-demograficznego śląskich emigrantów i reemigrantów;
określenie potencjału ekonomicznego, kulturowego i społecznego powracających;
diagnozę zachowań ekonomicznych i losów zawodowych tej grupy;
określenie kierunków i rodzaju wpływu reemigracji na rozwój województwa śląskiego;
sformułowanie rekomendacji służących wykorzystaniu potencjału powracających.

Projekt ten jest trzecim realizowanym przez Centrum Doradztwa Strategicznego projektem, który dotyczy problematyki powrotów z emigracji (dwa poprzednie prowadziliśmy na terenie województwa dolnośląskiego raz małopolskiego). Dysponujemy więc ciekawym materiałem porównawczym, dzięki któremu możliwe będzie uchwycenie specyfiki śląskich migracji powrotnych.

DZIAŁANIA PODEJMOWANE W PROJEKCIE

Faza I przygotowawcza: obejmuje analizę danych zastanych dotyczących zjawiska migracji.

Faza II: diagnoza stanu obecnego zjawiska migracji powrotnych w województwie śląskim – faza ta obejmuje realizację badań zarówno o charakterze ilościowym, jak i jakościowym.

Badania ilościowe:

badanie techniką wspomaganego komputerowo wywiadu telefonicznego (ang. Computer Assisted Telephone Interview - CATI) przeprowadzone na próbie 10 000 gospodarstw domowych w województwie śląskim

cel: oszacowanie skali powrotów z emigracji na Śląsk w latach 2004-2010 oraz nakreślenie profilu społeczno-demograficznego wyjeżdżających i powracających

badanie z wykorzystaniem ankiety online oraz PAPI (ang. Paper and Pencil Interview) przeprowadzone na próbie 1000 śląskich migrantów powrotnych

cel: określenie potencjału śląskich reemigrantów, m.in. bilans pobytu za granicą, losy zawodowe na emigracji i po powrocie do kraju, plany migracyjne.

Badania jakościowe:

indywidualne wywiady pogłębione oraz zogniskowane wywiady grupowe ze śląskimi reemigrantami

cel: pogłębiona charakterystyka śląskich reemigrantów (m.in. przyczyny wyjazdu za granicę i powrotu do kraju, ocena decyzji migracyjnych, czynniki sprzyjające/hamujące rozwój zawodowy migrantów)

studia przypadków: obserwacja uczestnicząca

cel: identyfikacja codziennych zachowań (głównie ekonomicznych, konsumenckich) przedstawicieli śląskich gospodarstw domowych, mających doświadczenia związane z powrotem do kraju.

Faza III: prognostyczna - ma na celu oszacowanie w perspektywie kilku najbliższych lat poziomu napływu zarówno powracających z zagranicy do województwa śląskiego jak i kapitału pozyskanego podczas pobytu migracyjnego, kładąc nacisk na wskazanie wpływu zjawiska na rozwój społeczno-gospodarczy regionu. Faza obejmuje dwa zadania:

badanie z wykorzystaniem ankiety online oraz PAPI przeprowadzone na próbie 500 emigrantów z terenu województwa śląskiego

cel: oszacowanie w perspektywie 5-letniej deklaratywnego poziomu skali powrotów z emigracji zagranicznej mieszkańców województwa oraz pozyskanego w tym czasie kapitału (w wariancie optymistycznym i pesymistycznym)

analiza wpływu zjawiska śląskich reemigracji na rozwój społeczno-gospodarczy regionu

cel: identyfikacja obszarów gospodarczych i społecznych szczególnie podatnych na wpływ tej zmiany, bilans korzyści i zagrożeń wynikających ze zjawiska migracji powrotnych w skali mikro i makro oraz w perspektywie krótko i średniookresowej.

Faza IV: rekomendacyjna - formułowanie mechanizmów efektywnego wykorzystania potencjału migrantów powrotnych w województwie śląskim – faza ta obejmuje realizację dwóch zadań:

diagnozę poziomu przygotowania powiatów województwa śląskiego na przyjęcie reemigrantów - analiza atrakcyjności oferty, którą potencjalnie mogą być zainteresowani powracający, dostępnej w poszczególnych powiatach;
opracowanie katalogu rozwiązań służących wykorzystaniu potencjału powracających dla rozwoju lokalnego i regionalnego – wspólnie z ekspertami oraz z samymi reemigrantami poszukiwać będziemy odpowiedzi na pytanie: co można zrobić, by ułatwić readaptację na Śląsku tym, którzy wracają po kilkumiesięcznej czy kilkuletniej nieobecności w kraju?

Przez cały okres realizacji projektu podejmowane będą działania promujące i upowszechniające sam projekt i jego wyniki wśród przedstawicieli instytucji oraz mieszkańców regionu, tj. m.in.: dystrybucja publikacji podsumowującej, organizacja konferencji (marzec 2012 r.).

OPRACOWANIA, KTÓRE POWSTANĄ W RAMACH PROJEKTU

Na podstawie wyników badań i analiz przygotowane zostaną następujące raporty:
„Reemigracja w województwie śląskim w latach 2004-2010 - skala zjawiska, potencjał oraz pogłębiona charakterystyka powracających”;
„Deklaratywny poziom powrotów z emigracji w województwie śląskim w perspektywie 5-letniej”;
„Reemigracja w województwie śląskim a rozwój społeczno-gospodarczy regionu”;
„Skuteczne zarządzanie zjawiskiem reemigracji”.
Najciekawsze wyniki badań, analiz przedstawione zostaną w publikacji podsumowującej projekt.

HARMONOGRAM PRAC W PROJEKCIE

Fazy projektu
Termin realizacji
Faza I: przygotowawcza - analiza danych zastanych dotyczących migracji
październik 2010 r.
Faza II: diagnostyczna określenie skali powrotów z zagranicy w latach 2004 – 2010 na Śląsk – wywiady telefoniczne na próbie 10 000 śląskich gospodarstw domowych
październik 2010 r. – luty 2011 r.
pogłębiona charakterystyka śląskich reemigrantów – studia przypadków, indywidualne oraz grupowe wywiady z migrantami powrotnymi
październik 2010 r. – marzec 2011 r.
określenie potencjału śląskich reemigrantów – badanie ankietowe na próbie 1000 śląskich reemigrantów grudzień 2010 r. – maj 2011 r.
opracowanie raportu: „Reemigracja w województwie śląskim w latach 2004-2010 - skala zjawiska, potencjał oraz pogłębiona charakterystyka powracających” czerwiec 2011 r.
Faza III: prognostyczna oszacowanie w perspektywie 5-letniej deklaratywnego poziomu skali powrotów z emigracji zagranicznej mieszkańców województwa oraz pozyskanego w tym czasie kapitału – badanie ankietowe na próbie 500 emigrantów z terenu województwa śląskiego czerwiec – grudzień 2011 r.
analiza wpływu zjawiska śląskich reemigracji na rozwój społeczno-gospodarczy regionu
październik – grudzień 2011 r.
opracowanie raportów: „Deklaratywny poziom powrotów z emigracji w województwie śląskim w perspektywie 5-letniej” oraz „Reemigracja w województwie śląskim a rozwój społeczno-gospodarczy regionu” grudzień 2011 r.
Faza IV: rekomendacyjna diagnoza poziomu przygotowania powiatów województwa śląskiego na przyjęcie reemigrantów wrzesień – grudzień 2011 r.
opracowanie katalogu rozwiązań - „Skuteczne zarządzanie zjawiskiem reemigracji” marzec 2011 r.
przygotowanie publikacji podsumowującej projekt marzec 2011 r.
promocja i upowszechnianie projektu październik 2010 r. – marzec 2012 r.